Kategoria: Architektura

ks. Stanislaw Groń SJ - 12 listopada 2014

Jezuicka Kaplica Adoracji

phoca thumb l kaplicaadoracjiW październiku 2004 r. Jan Paweł II ogłosił w całym Kościele Rok Eucharystyczny. W Liście apostolskim Mane Nobiscum Domine (Zostań z nami, Panie) Ojciec Święty zachęca wiernych: Niech Rok Eucharystii będzie dla wszystkich cenną okazją do uświadomienia sobie na nowo tego, jak niezrównany skarb Chrystus powierzył swemu Kościołowi. Niech pobudza do celebrowania jej w sposób żywszy, i bardziej świadomy, a z tego niech wypływa życie chrześcijańskie przemienione miłością (nr 29).

      Od niemal pół wieku Bazylika Serca Jezusowego w Krakowie jest miejscem, w którym nieustannie adorowany jest Chrystus Eucharystyczny. Jest to możliwe dzięki temu, że pod koniec lat 50. zrodziła się idea i powstał projekt uzupełnienia bazyliki o kaplicę wieczystej adoracji.

Czytaj więcej


ks. Stanislaw Groń SJ - 12 listopada 2014

Ceramiczna dekoracja – azulejos

ceramikaSzczyt fasady jezuickiej świątyni ma dziesięć półkolistych okienek w obramieniach ciosanych w kamieniu, pod którymi umieszczono emaliowane kafelki porcelanowe z religijnymi symbolami. Każda z dziesięciu kompozycji, wykonanych wg projektu Franciszka Mączyńskiego w 1911 r., składa się z 25 płytek. Patrząc na fasadę, od góry do dołu widzimy: najwyżej Chrystogram XP, niżej dwie greckie litery Alfa i Omega, pod nimi w jednej linii trzy kompozycje przedstawiające kłosy pszenicy, Baranka Wielkanocnego, winne grono, a jeszcze niżej cztery symbole Ewangelistów.

Czytaj więcej


ks. Stanislaw Groń SJ - 6 listopada 2014

Ołtarz główny w Bazylice Serca Jezusa w Krakowie

Słowa kluczowe:

phoca thumb l oltarz glownyProjektodawcą Bazyliki był utalentowany młody polski architekt Franciszek Mączyński (1874-1947). Kiedy w 1907 r. ojcowie jezuici zlecili mu prace nad projektem świątyni, miał zaledwie 33 lata. Wykonał aż trzy projekty (secesyjny, neoromańsko-neogotycko-neobarokowy i postsecesyjny) i jak napisał ks. J.L. Kontkowski SJ, w książce pt.: Jezuicki Kościół Serca Jezusa w Krakowie, ten trzeci okazał się najbardziej spójny w rzucie i zwarty w bryle, i najbardziej malowniczy. To właśnie ten projekt został przyjęty i przeznaczony do realizacji.

      W roku 1914 Mączyński zaprojektował do tej świątyni również ołtarz główny; nawiązuje on stylem do włoskiego neorenesansu.

Czytaj więcej


ks. Stanislaw Groń SJ - 18 listopada 2011

Skaliste miejsca doskonalenia wiary

Słowa kluczowe:

Czas wakacji sprzyja odwiedzinom ciekawych miejsc. Z pewnością należą do nich greckie klasztory zbudowane na skałach. Żyją w nich mnisi i mniszki, praktykując modlitwę i ascezę.

W prowincji Tesalia na północno-zachodnim krańcu Grecji znajduje się malowniczy masyw górski Meteora. Jest to zespół charakterystycznych, luźno stojących skał, mających zazwyczaj kształt ostrosłupa. Po grecku meteoros znaczy „wysoki”, „zawieszony w powietrzu”, toteż niektórzy wywodzą nazwę tego miejsca od tych właśnie skał. Najwyższa z nich ma 630 metrów. U podnóża rozległego skalnego masywu znajdują się dwa miasteczka: Kastraki i Kalambaka, które mają doskonałą bazę turystyczno-hotelową.

Czytaj więcej

ks. Stanislaw Groń SJ - 5 stycznia 2002

Święto katedry św. Piotra

Słowa kluczowe:

Do roku 1969 Kościół łaciński obchodził dwa święta związane ze Stolicą Piotrową: Katedry św. Piotra w Rzymie (18 I ) i Katedry św. Piotra w Antiochii (22 II). Od IV w. chrześcijanie rzymscy znali i obchodzili święto Katedry świętego Piotra, wspominając że Apostoł był biskupem tego miasta. To święto – rozszerzone na cały Kościół – przypomina, że Stolica Piotrowa jest podstawą jedności Kościoła. Po reformie kalendarza liturgicznego obydwa święta połączono w jedno i obchodzi się je jako Święto Katedry św. Piotra. W tym dniu Kościół modli się, aby: (…) pośród zamętu świata nasza wiara pozostała nienaruszona.

Honorowe miejsce nauczania – katedra
       Po grecku słowo kathédra i po łacinie cathedra oznacza „krzesło”. Zazwyczaj z takiego honorowego miejsca biskup pouczał wiernych. Ojcowie Kościoła używali tego symbolu do wyrażenia władzy biskupiej. Szczególnie zaś odnosili go do rzymskiej stolicy św. Piotra.
       W III w. św. Cyprian napisał w jednym ze swoich listów: Piotrowi daje się pierwszeństwo, ażeby ukazywał, czym jest Kościół Chrystusa, oraz Katedrę, czyli władzę nauczania i kierowania. I w celu podkreślenia znaczenia jedności dodał: Bóg jest jeden, jeden jest Pan, jeden Kościół i jedna Katedra założona przez Jezusa (List 43,5).
       W starożytnym Rzymie wielką czcią darzono drewnianą katedrę-krzesło, na której miał zasiadać św. Piotr. Kult Piotra skupił się w bazylice, zbudowanej nad jego grobem tuż po roku 324. Budowla przykryła w przeważającej części pogański cmentarz przy Via Cornelia i była mocno wbudowana we Wzgórze Watykańskie.
       W IV wieku św. Damazy przeniósł katedrę-krzesło do zbudowanego przez siebie baptysterium na Watykanie, gdzie przez wieki była wystawiona oczom pielgrzymów, którzy z wielką czcią odnosili się do tego symbolu władzy.
       Gdy w XVI w. rozpoczęto budowę obecnej Bazyliki św. Piotra, przeniesiono do niej katedrę, składającą się z wielu kawałków drewna dębowego inkrustowanego i spojonego bogato zdobionymi płytami z kości słoniowej. Katedrę umieszczono w głównym ołtarzu, w absydzie bazyliki, we wspaniałej marmurowej oprawie, zaprojektowanej przez J.W. Berniniego (1598-1680) – jednego z budowniczych Bazyliki św. Piotra, łączącego doskonale umiejętności rzeźbiarza i architekta oraz malarza. Bernini jest też znany powszechnie jako twórca Fontanny Czterech Rzek na Piazza Navona w Rzymie.
       W latach 1656-1665 Bernini zwieńczył katedrę-krzesło tzw. Glorią, którą nazwano od jego nazwiska Glorią Berniniego. To wspaniałe dzieło architektoniczne powstało za pontyfikatu papieża Aleksandra VII. Artysta użył całego swego talentu i w tron drewniany doskonale wkomponował nowy tron z pozłacanego brązu. Powstała więc jakby monumentalna ambona w kształcie tronu, zwieńczona tiarą papieską i dwoma aniołkami.
       Katedra stanowi ołtarz główny w olbrzymiej apsydzie Bazyliki św. Piotra. Duży tron z brązu osadzony jest na podstawie unoszonej przez czterech świętych Doktorów Kościoła: Ambrożego, Augustyna, Atanazego i Jana Złotoustego. Ich postacie symbolizują katolickość, czyli powszechność Kościoła. W głębi nad ołtarzem jaśnieje witraż ze światłem i gołębicą – symbolami Ducha Świętego. Witraż wykonany jest z cienkich, barwnych, przepuszczających światło płytek alabastru.
       Komisja archeologiczno-historyczna, powołana przez papieża Pawła VI do zbadania autentyczności katedry, stwierdziła, że jest to tron królewski ofiarowany papieżowi Janowi VIII przez króla francuskiego Karola Łysego, prawdopodobnie w 875 roku. Niezależnie od wyników badań katedra stanowi symbol ciągłości władzy papieskiej i nauczania ex cathedra.

Pierwszy spośród apostołów
       Pan Jezus wyróżnił spośród swoich uczniów Szymona, któremu zmienił nawet imię (Mt 16,18). Piotr zawsze był stawiany pośród apostołów na pierwszym miejscu. Był świadkiem Przemienienia Pańskiego na Górze Tabor i krwawego potu w Getsemani. On też zapragnął przyjść do Jezusa po falach jeziora i on pierwszy nazwał Jezusa Mesjaszem. Zapewniał Pana, że gotów jest pójść za Niego na śmierć i tylko on wyciągnął miecz, aby Go bronić w czasie aresztowania. Jezus wyznaczył Piotra na przywódcę Kościoła. W Wiecznym Mieście św. Piotr nauczał tego samego, czego nauczał w Judei, Samarii, Galilei i w Antiochii. To on nauczał z odwagą z rzymskiej stolicy i kierował całym ówczesnym Kościołem. W tym też mieście poniósł śmierć męczeńską, potwierdzając prawdziwość głoszonej przez siebie nauki.
       Najstarsze źródła tradycji chrześcijańskiej podawały jako miejsce śmierci Piotra ogrody cesarskie, które rodzina Augusta Oktawiana założyła na brzegu Tybru, naprzeciw właściwego miasta, a które nazwano ager vaticanus (pole watykańskie). Tam cesarze rzymscy założyli stadiony sportowe i cyrki. Na tych stadionach podczas prześladowań poniosło śmierć męczeńską wielu chrześcijan. Tam też miał umrzeć ukrzyżowany głową w dół św. Piotr. W tym miejscu – z rozkazu cesarza Konstantyna Wielkiego – postawiono olbrzymią pięcionawową bazylikę, której budowę rozpoczęto w roku 324, a ukończono w 349. Przetrwała ona ponad tysiąc lat. Obecna Bazylika św. Piotra powstała na miejscu rozebranej pierwotnej bazyliki, a jej budowę rozpoczęto na polecenie papieża Juliusza II w 1506 roku, a zakończono w 1667.

Piotr naucza z Rzymu
       Nauczanie Piotra z Rzymu odbywało się poprzez głoszone przez niego słowo, poprzez listy, a także przez specjalnych wysłanników, kierowanych do niektórych wspólnot chrześcijańskich, powstających w rozlicznych regionach Cesarstwa Rzymskiego. Misję kierowania Kościołem powierzył Jezus Piotrowi, a ta obejmuje: pieczę nad wiernymi, tj. nad owcami i pasterzami, umacnianie w wierze Ludu Bożego, czuwanie nad doktryną wiary i nad obyczajami oraz wyjaśnianie prawd zawartych w Objawieniu Bożym.
       Sam Piotr wyznaje: Będę zawsze wam przypominał o tym, choć tego świadomi jesteście i umocnieni w obecnej wśród was prawdzie. Uważam zaś za słuszne pobudzić waszą pamięć, dopóki jestem w tym namiocie, bo wiem, że bliskie jest zwinięcie mojego namiotu, jak to nawet Pan nasz Jezus Chrystus dał mi poznać. Starać się zaś będę, abyście zawsze mieli sposobność po moim odejściu o tym sobie przypominać (2P 1,12-15).
       A w Katechizmie Kościoła Katolickiego czytamy: Papież, Biskup Rzymu i następca św. Piotra jest „trwałym i widzialnym źródłem i fundamentem jedności zarówno biskupów, jak rzeszy wiernych”. „Biskup Rzymski z racji swego urzędu, mianowicie urzędu Zastępcy Chrystusa i Pasterz całego Kościoła, ma pełną, najwyższą, i powszechną władzę nad Kościołem i władzę tę zawsze ma prawo wykonywać w sposób nieskrępowany” (nr 882).
       Grób Piotra, mieszczący się pod ołtarzem Konfesji w Bazylice św. Piotra, przypomina, że z Rzymu wciąż rozbrzmiewa w nauczaniu papieskim nieomylny głos Chrystusa, a nasza wiara osadzona jest na mocnym fundamencie apostołów. Nawet wtedy, kiedy papieże nie urzędowali w Rzymie, a przewodzili Kościołowi z ustanowienia Pana, to czynili to nie jako biskupi: Witerbo, Perugii czy Awinionu, lecz jako biskupi Rzymu.
       Święto Katedry św. Piotra przypomina nam o miłości do Jezusa i do Jego następców. Przypomina też nam o Kościele, który jest katolicki, apostolski, ale także rzymski – w tym sensie, że Rzym jest miejscem, gdzie św. Piotr złożył ostateczne świadectwo swej wiary i miłości do Jezusa, co przedłuża się w posłudze jego następców.
       Powinniśmy odznaczać się synowską miłością wobec papieża i wiernością wobec papieskiego nauczania. Czynimy to, gdy modlimy się w intencjach powierzonych nam przez Ojca Świętego oraz gdy modlimy się za niego i wcielamy w życie słowa, które on do nas kieruje.


ks. Stanislaw Groń SJ - 3 stycznia 1999

Kaplica Redemptoris Mater

arc 029Kaplica Redemptoris Mater znajduje się w Watykanie i jest obok Kaplicy Sykstyńskiej i Paulińskiej jedną z trzech wielkich kaplic papieskich Pałacu Apostolskiego. W niej właśnie w roku 1995 jezuita o. Tomas Spidlik wygłosił Ojcu Świętemu i pracownikom Kurii Rzymskiej rekolekcje wielkopostne. W zaproponowanych rozważaniach rekolekcyjnych podkreślił wkład tradycji Wschodu w duchowość Kościoła Zachodu oraz ukazał urok oddychania dwoma płucami, co podkreśla w swym nauczaniu Jan Paweł II.
      Odnowienie kaplicy Redemptoris Mater Ojciec Święty powierzył atelier sztuki sakralnej przy Centrum Aletti w Rzymie. Jest to miejsce studiów prowadzone przez Towarzystwo Jezusowe przy Papieskim Instytucie Wschodnim, którego działalność ma na celu przede wszystkim ukazanie tradycji Wschodu i Zachodu w sztuce. Poprzez refleksję teologiczną dąży się tam do tego, aby Kościół mógł znów „oddychać pełną piersią” jako jedna Owczarnia Chrystusa.
      W 1996 r. obchodzono 50. rocznicę święceń kapłańskich Jana Pawła II. Z tej okazji Kolegium Kardynalskie ofiarowało Papieżowi dar w formie pieniężnej. W odpowiedzi na to Papież powiedział: Dziękuję z całego serca za kwotę, jaką obdarowaliście mnie. (…) Wierzę, że zrobię z niej dobry użytek, przeznaczając ją na dzieło, które pozostanie w Watykanie. Myślę o pracach związanych z odnową i dekoracją Kaplicy Redemptoris Mater. Papież wyraził życzenie, aby kaplica stała się znakiem jedności wszystkich Kościołów i by nabrała szczególnego znaczenia ekumenicznego (…), stanowiąc znaczącą obecność tradycji wschodniej w Watykanie.

Czytaj więcej

ks. Stanislaw Groń SJ - 3 stycznia 1997

Ludowe, polskie kapliczki – przystanki Świętych

Słowa kluczowe:

kapliczka15 „<< Nauka bowiem krzyża, która jest głupstwem dla świata, dla nas jest mocą Bożą >> (por. 1 Kor 1,18). Rozumieli to dobrze mieszkańcy Podhala. I kiedy kończył się wiek XIX, a rozpoczynał się współczesny, ojcowi wasi na szczycie Giewontu ustawili krzyż. Ten krzyż tam stoi i trwa. Jest niemym, ale wymownym świadkiem naszych czasów. Rzec można, że ten jubileuszowy krzyż patrzy w stronę Zakopanego i Krakowa, i dalej: w kierunku Warszawy i Gdańska. Ogarnia całą naszą ziemię od Tatr po Bałtyk. Chcieli wasi ojcowie, aby krzyż królował w szczególny sposób w tym pięknym zakątku Polski. I tak się też stało. To wasze miasto rozłożyło się, rzec można, u stóp krzyża, żyje i rozwija się w jego zasięgu – Zakopane i Podhale. Mówią o tym przydrożne kapliczki pięknie rzeźbione i z troską pielęgnowane. Chrystus towarzyszy wam w codziennej pracy i na szlakach górskich wędrówek”.

        Jan Paweł II, Zakopane, 6 czerwca 1997 r.

 

Czas wakacyjnych wędrówek, to szczególna okazja, aby dostrzec i odkryć na nowo piękno przydrożnych kapliczek, aby pomodlić się przy nich, odpocząć. Są one prawie w każdym rejonie Polski. W zależności od geograficznego regionu i od specyficznych jego cech, mają one swój oryginalny kształt, unikalne piękno. Każda kapliczka ma swoją historię powstania i swoisty wygląd. Naznaczona jest tradycją danej wioski, miasteczka czy regionu i wiąże się ze zdarzeniami minionych dni: z patriotycznymi powstaniami narodowymi, działaniami wojennymi lub z czasem pokoju. Kapliczki upamiętniają zdarzenia tragiczne i radosne, ważne dla społecznej świadomości lokalnych wspólnot. Wyrastają z religijnej tradycji okolicznych ludzi i są żywym świadectwem ich wiary. Świadczą o ludziach i czasach, które już odeszły, ale i wiele też mówią o ludziach opiekujących się nimi i o dniu dzisiejszym. Świadczą o wrażliwości człowieka na sprawy Boże, na piękno krajobrazu, a także o patriotyzmie i miłości bliźnich.

Czytaj więcej