Kategoria: Malarstwo

ks. Stanislaw Groń SJ - 27 listopada 2015

Równi w obliczu śmierci

W średniowieczu poczucie obecności śmierci wszechogarniającej człowieka wraz z przeniesieniem obrzędów świata żywych do świata zmarłych ukształtowały temat ikonograficzny Tańca śmierci. Rozwijał się on w późniejszych wiekach. Połączono bowiem elementy wiary chrześcijańskiej z makabreską, przedstawieniem teatralnym i kaznodziejstwem. Był to temat przeznaczony dla szerokich mas, połączony z intencjami moralizatorskimi.

W sztuce zazwyczaj prezentowano dwa ujęcia śmierci: Triumf śmierci Taniec śmierci. Pierwsze podkreślało absurdalność umierania. Śmierć tratowała wozem i strzelając z łuku, zabijała tych, którzy się jej nie spodziewali, drwili z niej, a zostawiała przy życiu tych, którzy jej pragnęli – ułomnych, żebraków, trędowatych… Triumf śmierci rozpowszechnił się w sztuce w XIV w. pod wpływem epidemii dżumy, zwanej „czarną śmiercią”, która od 1347 r. ogarnęła Europę, szerząc straszliwe spustoszenie. Śmierć zaskakiwała, zadziwiała, objawiała się nagle, bez uprzedzenia. Drugie najbardziej powszechne ikonograficzne ujęcie śmierci stanowił Taniec śmierci (dance macabre), ukształtowany w XV w. Jest on jakby przeciwieństwem przedstawienia Triumfu śmierci, która nie zaskakuje ludzi, choć dotyka wszystkie stany i zawody.

Czytaj więcej

ks. Stanislaw Groń SJ - 19 kwietnia 2009

Szkło i farba

Ewa Skrzypiec urodziła się w 1949 roku w Nowym Sączu w rodzinie pochodzącej z Kresów. Swoje zainteresowania plastyczne ujawniała od młodości, a jej warsztat artystyczny wciąż się rozwijał i udoskonalał. Bardzo trudną technikę malowania na szkle opanowała do perfekcji a trzeba dodać, że nie jest to tylko znajomość nakładania odpowiednich farb, jakości używanych pędzli, ale umiejętność zastosowania całej gamy kolorów, cieni, wiodących linii i perspektywy. W środowisku malarzy samouków przewyższa wielu swoim talentem i pomysłowością. Jej prace są wysoko cenione ze względu na niezwykły talent i kunszt artystyczny, jedyny w swoim rodzaju. Zwłaszcza kolekcjonerzy malarstwa na szkle – zarówno w Polsce, jak i za granicą – cenią je za ciekawe kolorystyczne połączenia barw oraz umiejętność delikatnego cieniowania w tej bardzo trudnej technice kładzenia malunku na przeźroczystej powierzchni. Podziwiają niezwykle finezyjną linię, oryginalny kunszt i secesyjną dekoracyjność oraz trafnie wybrany temat malarski. Wśród jej prac daremnie szukać wielkich płóciennych obrazów. Znam tylko jeden, który powstał w 1991 roku, pt. Adoracja Chrystusa przez świętych Małgorzatę Marię Alacoąue i Klaudiusza la Colombiere. Obecnie znajduje się on w nowicjackim oratorium jezuickiego Kolegium w Starej Wsi koło Brzozowa. Prawie wszystkie prace malarskie Ewy Skrzypiec powstają na szkle i ten rodzaj malarstwa zdominował jej twórczość. Ta trudna technika zdecydowanie różni się od powszechnie znanego „malarstwa prymitywnego”, chociażby tego rozpowszechnionego w rejonie Zakopanego czy Paszyna.

Czytaj więcej

ks. Stanislaw Groń SJ - 18 lutego 2006

Wystawa o jezuickich męczennikach

Mężni męczennicy, wstawiajcie się za nami,
Niech nie wrócą nigdy czasy upodlenia!
Wypraszajcie pokój swymi modlitwami
I nam towarzyszcie w drodze do zbawienia!

z pieśni Błogosławieni jezuici męczennicy XX wieku ks. Stanisława Ziemiańskiego SJ

W Krakowie 11 listopada 2005 r., w 87. rocznicę odzyskania niepodległości i w 60 lat od wyzwolenia więźniów z obozu koncentracyjnego w Auschwitz, otwarto wystawę malarsko-rzeźbiarską artystów Adama Mamczura i Stanisława Małka. Kaplica Akademicka przy ul. Kopernika 26 stała się miejscem prezentacji wizerunków 17 jezuickich męczenników z czasów II wojny światowej, brutalnie zamęczonych w Dachau, Słonimie, Warszawie, Świsłoczy i w Auschwitz. A. Mamczur wykonał płócienne wizerunki kapłanów, braci zakonnych i kleryków z obu jezuickich prowincji, których proces beatyfikacji jest w toku. Wśród nich było pięciu, którzy; nim zostali zaaresztowani przez Niemców, pracowali w Wydawnictwie Apostolstwa Modlitwy lub sprawowali posługę duszpasterską w Krakowie.

Czytaj więcej

ks. Stanislaw Groń SJ - 3 kwietnia 2001

Golgota – panorama Jana Styki

Stajemy na górze Golgoty. Przed nami w pełnym oświetleniu stoi Chrystus jasny i promienny w białej, krwią zbroczonej szacie, z rękami powrozami spętanymi – u stóp Jego leży krzyż, do którego za chwilę przybić Go mają oprawcy, leży płaszcz, korona cierniowa i trzcina – świat cały zda się leży u stóp Jego, z całą swą złością i zawziętością, ale On nie słyszy bluźnierstw i zgiełku tłumów wyniosły miłością ponad wszystko, zatopiony w Ojcu Swoim szepce słowa: „Oto idę abym czynił, o Boże, wolę Twoją!”.

Wykopany dół, w którym stanie krzyż z rozpiętym Zbawicielem – gromada katów podaje sobie z rąk do rąk narzędzia męki – Centurion rzymski raz jeszcze wywołuje wyrok w tyle następstw płodny, który miał zmienić postać całego świata.

Przed Chrystusem, tyłem prawie do widza, stoi pretor w białej todze, a przy nim liktor trzymający pęk rózg na ramieniu. Oto nieubłagane prawo, działające tu bezprawie, oto skutek słabości rzymskiego starosty Piłata.

Czytaj więcej


ks. Stanislaw Groń SJ - 22 czerwca 2000

Wymalowana modlitwa ikona

Słowa kluczowe:

I miałem chwile takiego zachwytu, jakbym już nie był więcej częścią bytu, i nic nie czułem, co człowiek czuć może, zdało się szaty Twej dotykam Boże!

Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Ikona w języku greckim znaczy obraz, ale jest czymś więcej niż tylko obrazem – jest misterium i sakramentem obecności Bożej. Jest tym rodzajem sztuki chrześcijańskiej, który łączy w sobie to co cielesne z tym co duchowe.
Święte wizerunki wywodzą się z bizantyńskiej tradycji wschodniochrześcijańskiej. Malarstwo ikonograficzne, ukazując obraz o religijnej treści, przeznacza go dla celów kultu, a malarz inspirowany światłem Ducha Świętego, wydobywa go stopniowo z deski według określonego kanonu. Dlatego istnieje powiedzenie, że ikon się nie maluje, ale się je pisze.

Czytaj więcej

ks. Stanislaw Groń SJ - 3 listopada 1998

Polski malarz – Jan Styka (1858 -1925)

stykasmSyn Czecha, oficera austriackiego. Urodzony 8 kwietnia 1858 r. we Lwowie. Malował obrazy historyczne, batalistyczne, religijne, portrety oraz krajobrazy. Ilustrator i poeta (wydał także zbiór poezji m.in.: Z łez, krwi i żelaza, Poezje z czasów wojny), inicjator i współtwórca panoram. Znany był także jako patriotyczny prelegent (jego przemówienia wydane zostały drukiem w 1915 L’ame de la Pologne). Prowadził szeroką działalność charytatywną, wspierał sieroty i wygnańców z Rosji. Od 1877 studiował w Akademii Wiedeńskiej, w 1880 otrzymał „Prix de Rome”, w 1882 osiadł w Krakowie, gdzie zaprzyjaźnił się z Janem Matejką, pod okiem którego uczył się malarstwa historycznego. Matejko w znaczący sposób wpłynął na jego artystyczny warsztat. W 1886 nie przyjął profesury w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych. Otworzył pracownię we Lwowie, gdzie przy współpracy W. Kossaka i monachijczyka L. Bollera oraz innych malarzy powstała Panorama Racławicka (1892 -1894), wspaniałe gigantycznych rozmiarów dzieło (120 x 15m), znajdujące się obecnie we Wrocławiu i udostępnione do zwiedzania w specjalnie wybudowanej rotundzie. Od 1900 roku, J. Styka przebywał w Paryżu, a od 1919 na Capri, gdzie urządził Muzeum „Quo vadis”. Był członkiem Akademii Sztuk Pięknych w Rzymie. We Francji został odznaczony Krzyżem Legii Honorowej. Papież Leon XIII, pobłogosławił jego paletę malarską. Zmarł w Rzymie, 28 kwietnia 1925. Swoją twórczością artystyczną zdobył wielkie uznanie w świecie.     

Czytaj więcej