Słowo kluczowe: przebicie

ks. Stanislaw Groń SJ - 12 listopada 2014

Przebity bok Chrystusa

Mozaika przedstawiająca przebity bok Chrystusa została wykonana w październiku 1913 r. przez brata Wojciecha Pieczonkę SJ według projektu malarza Jana Bukowskiego. Znajduje się ona w tympanonie nad neoromańskim portalem Bazyliki Serca Jezusowego.

      Portal bazyliki jest wykonany z jasnego piaskowca. Ułożony z kamiennych bloków i po łuku półkoliście zamknięty. Odznacza się wyrazistym wyakcentowaniem głębi uskoków kamiennych i wykorzystaniem różnej wielkości kamiennej kostki. Portal oplata wyrzeźbiona w piaskowcu kamienna plecionka przedstawiająca dorodne kłosy zboża, polne kwiaty i winogrona. W jego dolnej części umieszczono wykute w kamieniu przez Henryka Kunzeka w latach 1911-12 i odznaczające się ciekawym liternictwem dwa wybrane teksty z Biblii. Są nimi fragment z proroctwa Izajasza: Wy zaś z weselem wodę czerpać będziecie ze zdrojów zbawienia (12,3) orazcytat z Listu do Hebrajczyków: Przybliżmy się z ufnością do tronu łaski, abyśmy otrzymali miłosierdzie i znaleźli łaskę dla uzyskania pomocy w stosownej chwili (4,16). Po obu stronach drzwi wejściowych do świątyni są wykute znaki rozpoznawcze kamieniarza oraz projektanta portalu tzw. gmerki: po lewej stronie – PC (Piotr Cekiera), a po prawej – MFR (Mączyński Franciszek). Nad portalem znajduje się ostrołukowa nisza z 1911 r., zamknięta dwuspadowym daszkiem wspartym na podwójnych kolumnach. W niszy nad konsolą stoi kamienny posąg Chrystusa, odkuty w piaskowcu przez Karola Hukana zgodnie z projektem Xawerego Dunikowskiego. Jest to monumentalna rzeźba, doskonale harmonizująca z architekturą świątyni. Stanowi ona największe dzieło religijne X. Dunikowskiego zrealizowane przed I wojną światową. Należy równocześnie do najwybitniejszych osiągnięć rzeźby polskiej z początku XX wieku. Kamienny Chrystus został uszkodzony w 1945 r., podczas wysadzenia kolejowego wiaduktu nad ul. Kopernika i eksplozji pociągu z amunicją. Uszkodzenie zostało naprawione w 1952 r. przez jednego z asystentów z katedry rzeźby krakowskiej ASP, poleconego przez X. Dunikowskiego. Pod konsolą widnieje kamienna rzeźba demona. Po bokach niszy widzimy dwie grupy adorujących Chrystusa odlane z ołowiu. Po prawej stronie stoi rodzina – mąż, żona, dziecko, po lewej stronie dwóch zakonników, z których starszy dzierży model kościoła, zaś młodszy trzyma akt fundacyjny bazyliki. Postacie te także zostały wykonane według projektu X. Dunikowskiego w latach 1910-1912 i odlane przez firmy F. Kopaczyńskiego (grupa lewa) i P. Seipa (grupa prawa). Rzeźby te ustawiono nad portalem w 1913 roku. Zostały one uszkodzone w 1945 r. i odnowione w 1996 roku.

Czytaj więcej

ks. Stanislaw Groń SJ - 7 listopada 2014

Serce Jezusa włócznią przebite

phoca thumb l przebicieW kruchcie pod chórem bazyliki na północnej ścianie znajduje się mozaika zatytułowana: Przebicie boku Chrystusa. Zaprojektował ją Leonard Stroynowski, a wykonał w 1931 r. brat zakonny, jezuita, Wojciech Pieczonka.

      Mozaika ma kształt półkola zakończonego łukiem (rodzaj tympanonu), okolonego inskrypcją zaczerpniętą z Ewangelii św. Jana: Jeden z żołnierzów włócznią otworzył bok Jego, a natychmiast wyszła krew i woda XIX. 34., w tłumaczeniu ks. Jakuba Wujka. Przedstawia ona scenę, w której rzymski żołnierz przebija włócznią bok umarłemu na krzyżu Jezusowi. Ten szczególny moment oznacza narodziny Kościoła i jego sakramentów: Chrztu i Eucharystii. Dynamiczną scenerię mozaiki tworzy pięć postaci: Jezus przybity do krzyża, Maria Magdalena obejmująca i całująca krzyż, Umiłowany uczeń wpatrzony w krzyż, boleściwa Maryja – Matka Jezusa oraz żołnierz na koniu trzymający długą włócznię. Tło mozaiki jest złote, a drugi plan kompozycji ma charakter symboliczno-realistyczny. Obok monumentów nekropolii jerozolimskiej widnieją strome górskie szczyty, przypominające górę Synaj, na której Izraelici otrzymali Prawo i zawarli z Bogiem przymierze. Nad całością dominuje duży drewniany krzyż, na którym zawisnął Zbawiciel świata.

Czytaj więcej